Achtergrondinformatie grondstoffen

Deel 1 – over water-, olie- en andere tekorten:

1. Water genoeg, drinkwater tekort:

Wij staan er amper bij stil, maar aan “water” zijn ook grenzen, zeker als het om drinkbaar water gaat. Sinds 1975 is de vraag naar water wereldwijd verdubbeld. Er wordt aan een hoog tempo geproduceerd, geoogst en water afgetapt om het stijgend aantal mensen op deze aardbol te voeden, te kleden en van comfort te voorzien.

De druk op een schaars maar onmisbaar en levensnoodzakelijk goed neemt daardoor gestaag toe. Het gebrek aan zuiver drinkwater is een feit voor ongeveer 900 miljoen mensen!

• Dagelijks sterven 20 tot 30.000 mensen bij gebrek aan zuiver water, elke 8 seconden is daar een kind bij. In de Minst Ontwikkelde Landen wordt de kindersterfte voor 30 tot 50 % veroorzaakt door een gebrek aan zuiver water.
• Wereldwijd zijn 80 % van de ziektegevallen te wijten aan het gebrek aan zuiver water en goede sanitatie en hygiëne. Jaarlijks gaan hierdoor onder andere 250 tot 300 miljoen arbeidsdagen verloren.
• Twee tot drie miljard man-(meestal vrouw-)dagen gaan jaarlijks verloren aan het halen van water. Het productieverlies dat hiermee gepaard gaat, wordt geraamd op ongeveer 5 miljard euro.
• In landen zoals Bolivia sluiten de scholen in de voormiddag tijdens het droogseizoen omdat de kinderen water halen voor de familie. Vrouwen in West-Afrika kunnen geen eigen activiteiten ontplooien omdat ze dagelijks uren water halen …
• Landbouw, industrie en gezinnen zijn de drie grootste watergebruikers.

Bron: www.protos.be . Protos is een ngo die gespecialiseerd is in het thema ‘water’.

2. Weet er iemand nog een extra planeet zijn?

1) Earth Overshoot day:

De Aarde kan de snelheid waarmee de mens consumeert, steeds minder goed volgen. Op dit moment overschrijdt onze vraag het aanbod met 40 procent. We leven dus alsof we 1,4 planeten ter beschikking hebben. Onze consumptiedrang zorgt ervoor dat we in 2013 op 20 augustus reeds alle grondstoffen hadden opgebruikt die de Aarde dat jaar tijd kon aanleveren. 20 augustus was voor 2013 daarom wat de ‘Earth overshoot day’ genoemd wordt. De eerste Earth overshoot day vond plaats op 31 december 1987. Op minder dan 30 jaar tijd is de Earth overshoot day dus al met vier maand vervroegd en het wordt elk jaar alleen maar vroeger.

2) Klimaatverandering en andere milieuproblemen

Als gevolg van die overconsumptie blijft de voorraad grondstoffen, zoals bomen en vissen, alsmaar krimpen. Langs de andere kant blijft ons afval, in de eerste plaats CO2, toenemen. De oppervlakte die nodig is om al die CO2 op te nemen, is sinds 1961 gestegen met 700 procent. We stoten met andere woorden zodanig veel CO2 uit dat de planeet niet alles kan opnemen, zodat het gas zich opstapelt in de atmosfeer en het klimaat verandert.

Maar de klimaatverandering is niet het enige gevolg. Onze overconsumptie is er ook de oorzaak van dat meer dan een derde van de 41.000 dieren op de rode lijst van de Wereldunie voor Natuurbehoud (IUCN) met uitsterven bedreigd is, dat elke minuut 36 voetbalterreinen of per jaar 13 miljoen hectare bos verdwijnen, dat 75 procent van alle vissen in de oceaan wordt overbevist, en dat miljoenen mensen te kampen hebben met een tekort aan voedsel.

Bron: www.wwf.be (WWF staat voor World Wildlife Fund, een wereldwijde natuurbehoudsorganisatie)

Bron: Global Footprint Network is wereldwijd actief. Haar belangrijkste doel is het meten van de menselijke impact op de aarde om op die manier goed geïnformeerde beslissingen te kunnen nemen. Haar meetinstrument is de ecologische voetafdruk (zie www.voetafdruk.nl).

Bron: http://www.vmm.be/nieuwsmap/earth-overshoot-day

Deel 2 – over mijnbouw en ontginningen:

1. Mijnbouw en globalisering:

Niet-hernieuwbare grondstoffen en energie worden schaarser terwijl de wereldbevolking blijft groeien. De grondstoffenproblematiek zal de volgende decennia hoog op de internationale agenda staan en speelt net als de energieschaarste een sleutelrol in het klimaatverhaal.

Goud, zilver, coltan, koper, … : metalen en mineralen worden op allerlei manieren in dagelijkse producten verwerkt en daarom ook massaal ontgonnen door de mijnbouwindustrie. Die natuurlijke rijkdommen zijn echter voornamelijk te vinden in het Zuiden, waar overheden niet sterk reguleren en het financieel klimaat gunstiger is. Investeren in mijnbouw is daarom enorm winstgevend, temeer vermits de mondiale vraag naar grondstoffen blijft stijgen, en dus ook de grondstofprijzen zelf.

De impact van mijnbouw op lokale gemeenschappen zijn immens.

• Boeren verliezen hun gronden, terwijl de mijnbedrijven de rechten op diezelfde gronden dikwijls voor een spotprijs kopen.

• De aangewende technologie voor het ontginnen van mineralen gebruikt bijzonder giftige, chemische producten zoals cyanide, die vaak in het grondwater terecht komen met grote ecologisch impact op de lokale landbouw. De plaatselijke bevolking gaat niet akkoord met dergelijke praktijken en komt er tegen in opstand: overal te wereld zijn dan ook voorbeelden van mijnbouwconflicten te vinden. Dergelijke conflicten escaleren dikwijls en leiden vaak tot mensenrechtenschendingen. De argumenten van de lokale gemeenschappen tegen de grootschalige mijnbouwindustrie zijn als volgt samen te vatten:

• Mijnbouwconcessies worden verleend zonder inspraak van de lokale gemeenschappen en hun traditionele leiders.

• De mijnen dragen weinig of niet bij aan de lokale economische ontwikkeling van de gemeenschappen.

• Mijnbedrijven vormen een ernstige bedreiging voor het milieu en het voortbestaan van de landbouw, door vervuiling van waterbronnen en verwoesting van de bestaande ecosystemen.

• Mijnactiviteit zorgt voor verlies van cultuur, verdeling van gemeenschappen en een vergroting van de kloof tussen rijk en arm.

Bron: http://www.catapa.be/nl/mijnbouw/algemeen

CATAPA is een jonge vrijwilligersbeweging in België die werkt rond (anders)globalisering en duurzame ontwikkeling in Latijns-Amerika. De groep focust op de problematiek van de mijnbouw. Concreet ondersteunt ze boerengemeenschappen die bedreigd worden door mijnbouwmultinationals.

2. Video’s:

Protest tegen een mijn in Guatemala. Op het filmpje krijg je een zicht op het leven van de mens, kinderen die naar school gaan, boeren op het veld,… (in het Spaans)

• Over de gevolgen van mijnactiviteiten in Latijns-Amerika (in het Spaans, Nederlandse ondertiteling): www.laruta.nu

Deel 3 – Wat is duurzaam leven?

Op www.milieuadvieswinkel.be vind je een hoop informatie over duurzaam wonen, mobiliteit, voeding,…